Het biologieonderwijs wordt vernieuwd; hoe verhoudt dit zich tot het NME-werkveld?
Eind 2004 heeft de CVBO (Commissie Vernieuwing Biologie Onderwijs) van het ministerie de opdracht gekregen nieuwe examenprogramma's voor havo en vwo te ontwikkelen, te testen en uit te werken. Het programma moet aansluiten op biologie in de onderbouw en passen binnen een (schets van een) leerlijn van 4 tot 18 jaar. Deze wordt ook ontwikkeld door de CVBO. Uiteindelijk moet de minister in 2009 het nieuwe examenprogramma vaststellen.
Uitgebreide informatie
In december 2005 heeft de CVBO (Commissie Vernieuwing Biologie Onderwijs) een nieuwsbrief uitgegeven. Deze is te vinden op www.nibi.nl. Klik daar op CVBO in het linker menu en vervolgens op 'downloads' in het menuutje bovenaan de pagina. Onderaan de pagina kan de “stand van zaken december 2005" katern gedownload worden. In dit katern staat onder andere informatie over:
- de aanleiding om de CVBO in te schakelen,
- de opdracht van de CVBO,
- een schets van de basisgedachte zoals die is gepresenteerd tijdens de CVBO conferentie op 23 juni 2005 in Amsterdam,
- een uitgewerkt voorbeeld van de concept-context benadering van het biologieonderwijs.
Concept-contextbenadering
De commissie stelt ook een leerlijn biologie op. Daarin staat wat leerlingen tussen vier en achttien jaar moeten krijgen aan biologie. De leerlijn is uitgewerkt op basis van de concept-context benadering. Deze maakt het voor leerlingen makkelijker om biologische onderwerpen te begrijpen. Didactisch en onderwijskundig onderzoek onderbouwt de gedachte dat deze benadering kan helpen bij:
- het maken van een verantwoorde keuze van biologische inhoud in het programma,
- het aanbrengen van samenhang in het programma,
- het vergroten van de actualiteit en relevantie voor de leerling.
Leerlingen moeten onderwerpen (concepten), zoals ‘dieren’, begrijpen en toepassen vanuit verschillende praktijken (contexten), zoals de ‘leefwereldcontext’ en de ‘beroepscontext’. Dieren hebben in de leefwereldcontext (bijvoorbeeld het gezin) een andere betekenis dan in een beroepscontext (bijvoorbeeld dierenarts).
Figuur 1 De concept-contextbenadering
Wat betekent de concept-contextbenadering voor het NME-werkveld?
NME kan een rol spelen in de uitvoering van de concept-contextbenadering. Het voordeel van NME is namelijk dat zij vaak met authentieke contexten werken, zodat leerlingen leren deelnemen aan de activiteiten. Daarbij zou de concept-contextbenadering de tegenstelling tussen de instrumentele benadering en de pedagogische invalshoek kunnen overbruggen.
Kerst Boersma (CVBO) raadt het NME-werkveld aan om de leerlijn biologie 4-18 aan te vullen voor niet-biologische aspecten. Door eerst leefwereldcontexten, beroepscontexten en wetenschappelijke contexten met een belangrijke natuur- en milieucomponent te selecteren die voor leerlingen van belang zijn. Vervolgens moeten er concepten geselecteerd worden die kennis op het gebied van natuur en milieu structureren en die moeten gehanteerd worden in de geselecteerde contexten.
Stand van zaken oktober 2006
Het concept van de leerlijn biologie is beschikbaar. Deze is op 6 juni 2006 gepresenteerd op een conferentie voor biologiedocenten en belangstellenden. De leerlijn is uitgewerkt tot een eerste versie van de examenprogramma’s voor havo en vwo. Deze zijn evenals de leerlijn beschikbaar op www.nibi.nl , CVBO en dan downloads (bovenaan de pagina op deze site). Voor de zomervakantie zijn scholen opgeroepen om als experimenteerschool mee te doen aan het ontwikkelproces. Deze scholen gaan in de komende vier jaar het examenprogramma volgens de concept-contextbenadering implementeren. In augustus 2006 zijn 7 scholen begonnen met het ontwikkelwerk en in augustus 2007 gaan deze scholen in hun 4 HAVO en 4 VWO beginnen met het experiment.
Meer Informatie
www.nibi.nl en dan ‘CVBO’
Voor vragen en opmerkingen over het werk van de CVBO, mail cvbo@nibi.nl
De leerlijn biologie is te bestellen is bij Rina van Rooijen (vanrooijen@nibi.nl).
De leerlijn is gratis.
