2008 Jaar van de kikker

17 maart 2008

Het jaar 2008 is wereldwijd uitgeroepen tot “Year of the Frog”. Amfibieën vormen een diergroep die al meer dan 360 miljoen jaar op aarde leeft. Er zijn bijna 6000 soorten kikkers, padden, salamanders en wormsalamanders beschreven, waarvan er 16 soorten in Nederland voorkomen. Het komende jaar besteden alle Nederlandse dierentuinen -georganiseerd in de Nederlandse Vereniging van Dierentuinen (NVD)- ruim aandacht aan wat wereldwijd de amfibieëncrisis wordt genoemd: de achteruitgang en het verlies van soorten door diverse problemen. Samen met de Stichting Reptielen Amfibieën Vissen Onderzoek Nederland (RAVON) en de KNNV wordt aandacht aan de Nederlandse kikkers, padden en salamanders besteed. Zo wordt in het weekend van 24 en 25 mei een Plonzenweekeinde georganiseerd, waarin iedereen wordt uitgenodigd in zijn/haar omgeving kikkers te gaan tellen.

Wat is het probleem?
In de laatste jaren zijn wereldwijd 120 amfibiesoorten uit de natuur verdwenen en er lijkt geen eind aan te komen. Aanvankelijk werden zij bedreigd door verlies van leefgebied, klimaatverandering, in sommige werelddelen door menselijke consumptie (kikkerbilletjes!) en de internationale dierenhandel. Tegenwoordig worden ze nagenoeg overal in de wereld ook ernstig bedreigd door de agressieve Chytride schimmel. De besmetting werd voor het eerst ontdekt in 1998 in Panama en Australië. De verspreiding van de schimmel over de continenten is grillig en de manier van verspreiden is divers. Het kan door de lucht en via water en door onderling contact in de natuur.

En in Nederland?
In Nederland komen zes soorten kikkers voor. Het aantal kikkers is in de afgelopen 100 jaar flink achteruit gegaan. De voornaamste oorzaak van de achteruitgang is het verdwijnen van leefgebied. De grootschalige ontginning van hoogveen, het verdwijnen van het overgrote deel van heidegebieden en het droogleggen van moerassen heeft voor een soort als de heikikker grote nadelige gevolgen gehad. Voor een andere soort, de boomkikker, betekende het verdwijnen van het kleinschalige landschap met houtwallen, heggen en (veedrink)poelen een enorm verlies van leefgebied. De grootschalige landbouwgebieden die daarvoor in de plaats kwamen, zijn ongeschikt en de soort verdween op de meeste plaatsen. De Chytride schimmel is nog niet in Nederland vastgesteld.

Wat te doen?
De Europese dierentuinen hebben afgesproken mee te werken aan het inrichten van speciale “bio secure” (biologisch veilige) ruimten waarin ernstig bedreigde soorten zullen worden gehouden en gekweekt om ze voor de toekomst te behouden met als voornaamste doel het terugzetten in de natuur, zodra hun leefgebieden weer vrij van de schimmel zijn en verdere beschermende maatregelen hun voortbestaan garanderen.
Bewustwording, het inzamelen van geld voor de bescherming van soorten en hun leefgebied en het opzetten van kweekprogramma’s zullen de komende jaren de basis zijn voor behoud van deze ernstig bedreigde groep dieren.

Tel mee in het Plonzenweekeinde!
Op 24 en 25 mei wordt het Plonzenweekend georganiseerd. Iedereen kan hier aan meedoen. U wordt hierbij uitgenodigd om in de omgeving te kijken naar de kikkers die er leven. Dit kan in uw tuin bij de vijver, bij een weilandpoel of langs de slootkant zijn. Tel het aantal plonzen dat u hoort, het aantal kikkers dat u ziet en geef dit door! Op de website www.plonzenweekeinde.nl kunt u uw waarnemingen doorgeven. Hier vindt u ook meer informatie over onze Nederlandse soorten.

Door Richard Struijk (RAVON), Henk Zwartepoorte (NVD) en Elvira Werkman (RAVON)

 

reageren op deze pagina