De ongemakkelijke nuance

Wiki NME Podium
 

De ongemakkelijke nuance

Jeroen Onck17 november 2013 - Jeroen Onck, Senior consulent natuur, milieu en duurzaamheid bij Gemeente Utrecht

Je stelt mij een vraag over duurzaamheid, ik geef antwoord. Liefst duidelijk, en voor maar één uitleg vatbaar: de waarheid! Ik ben gek op duidelijke antwoorden. Als ze bestaan. De waarheid bij een vraag rond duurzaamheid is vaak genuanceerd. Da's ongemakkelijk, als ik je niet het antwoord wil geven dat je wilt horen. Ik kan vertellen wat ik denk, en waarom, en (als goede NME-er) kan ik je uitnodigen zelf op zoek te gaan naar antwoord. Als ik dat goed doe blijft je, als een moderne Vliegende Hollander, eeuwig op zoek naar duurzaamheid.

 

Een voorbeeld van die nuance: Wat is duurzamer, afwaskwast of vaatwasser? Ik las pas  over  testverslagen van vaatwassers door de Consumentenbond. De redactie koos er ooit voor te vermelden dat met de hand afwassen minder energie en water kost. Totdat vaatwassers zo zuinig werden ze 't glansrijk wonnen van de spoelbak. Intussen wint met de hand afwassen weer, qua duurzaamheid: Vaatwassers gaan korter mee, en de grondstoffen die je nodig hebt om zo'n ding te maken raken sneller uitgeput dan we ooit voor mogelijk hielden. Maar er gloort hoop: straks is onze vaatwasser ontworpen voor de circulaire economie, ontworpen om aan het eind van de gebruiksperiode door de fabrikant te worden hergebruikt. Als dat goed georganiseerd is, dan mag zo'n vaatwasser weer wel! Da's dan vier keer een ander antwoord in een relatief korte periode. Dus laat een vraag rond duurzaamheid je niet tot antwoord dwingen, want zo'n antwoord is vaak maar beperkt houdbaar.

 

Discussie over duurzaamheid is vaak zwart/wit, liefst in korte, lekker bekkende quotes. Windmolens draaien op subsidie, dat werk. Je bent vóór of tegen, punt. Geen ruimte voor nuance. Da's jammer. Laten we een beetje "leren van de natuur". Aan NME-ers hoef je niet te vertellen hoe oneindig gedifferentieerd het leven is. Aan Biologen hoef je niet te vertellen dat evolutionaire selectie zorgt dat de fittest, de meest geschikte, steeds weer anders is. Met "ja of nee" in discussies over windmolens of electrische voertuigen doe je de werkelijkheid tekort. Wat is nu, in deze situatie, handig om te doen, en is dat morgen ook nog zo? Wat wil ik weten, waar kan ik op letten, als ik op zoek ga naar mijn antwoord? Dat soort vragen levert een genuanceerd antwoord op gebaseerd op onderzoek en argumenten. Zo'n antwoord is niet links of rechts, maar wel eerlijk en persoonlijk. Verder kijken dan je neus lang is en de bereidheid je écht ergens in te verdiepen levert weinig lekker bekkende quotes op. Maar het is wel een grondhouding die vreselijk belangrijk is voor duurzaamheid.

 

Zo'n onderzoekende houding is tegenwoordig andere koek dan een tijdje terug. Het is een stuk makkelijker geworden. En, om het genuanceerd te houden, het is ook vreselijk veel moeilijker geworden. Internet maakt informatie toegankelijk dan ooit. Schitterende instrumenten maken het mogelijk de wereld om ons heen te onderzoeken. Tegelijkertijd is de wereld steeds moeilijker te doorgronden. Productieketens zijn in onze mondiale samenleving zo ingewikkeld dat zelfs iets simpels al gauw stof biedt voor een volledige uitzending van de Keuringsdienst van Waarde. In je deurbel zorgt een chip in een blob plastic voor de ding-dong. Ook als je heel handig bent met een schroevendraaier kom je er niet achter hoe dat werkt. Vroeger kon je tenminste zien hoe de deurbel werkte. Tegenwoordig levert zo'n anatomische les weinig meer op. Dat maakt repareren lastig. Als je ergens verstandig mee wilt omgaan helpt het enorm als je een globaal idee hebt van de werking. Techniek maakt de wereld zowel complex als inzichtelijk, dat is de nuance.

 

Wat mij betreft draait het bij duurzaamheidseducatie om inzicht. Zo'n Vliegende Hollander op zoek naar duurzaamheid moet grip krijgen. Techniek kan daarbij een fantastisch hulpmiddel zijn. Soms levert de synthese van techniek en natuur verrassende combinaties op. In Rotterdam is nu een tentoonstelling over biodesign te zien. Daar is te zien hoe kruisbestuiving tussen natuur, wetenschap en creativiteit leidt tot zelfreparend beton, tot nieuwe duurzame materialen van slakkenpoep en beschimmeld afval. Via internet kun je sinds kort een "roboroach" bestellen. Per post ontvang je dan een levende kakkerlak die je zelf opereert en uitrust met elektronica. Vervolgens kun je 'm met een app op je smartphone op afstand besturen. Cool natuurlijk, maar ik weet niet zo goed wat ik er verder van moet vinden. Er is vast een creatieve NME-er te vinden die mij kan uitleggen hoe handig zo'n ding is voor duurzaamheidseducatie. Ik hoor het graag, en beloof dat ik het niet aan Marianne Thieme zal vertellen. Ik daag iedereen uit met elkaar de fantastische mogelijkheden van techniek te benutten voor geweldige activiteiten rond natuur, milieu en duurzaamheid. Ik hoop dat we elkaar inspireren om als Vliegende Hollanders op zoek te gaan naar duurzaamheid. Om zo met elkaar te werken aan een duurzame wereld.

 

Jeroen Onck

 

Deze column is op 14 november 2013 uitgesproken op de door Natuur- en Milieucommunicatie gemeente Utrecht georganiseerde conferentie "Techniek, Duurzaamheid en NME". #TDNME @NMC030

 

 

Hak van Nispen tot Pannerden

Meer duurzame scholen noordelijke provincies door samenwerking

13-02-2017 - Hak van Nispen tot Pannerden, Directeur SME Advies

 

Hak van Nispen tot Pannerden

Mars Ambassador Program

05-12-2016 - Hak van Nispen tot Pannerden, Directeur SME Advies

 

Hak van Nispen tot Pannerden

Buurtbaten

13-06-2016 - Hak van Nispen tot Pannerden, Directeur SME Advies

 

Stan Frijters

Leren voor Duurzame Ontwikkeling. Gewoon doen!

07-03-2016 - Stan Frijters, Projectleider/docent Stoas Vilentum Hoogeschool

 

Hak van Nispen tot Pannerden

Groen Gaat Goed

15-02-2016 - Hak van Nispen tot Pannerden, Directeur SME Advies

 

Hak van Nispen tot Pannerden

Veranderen door de ‘grootst mogelijke kleine stap’

14-09-2015 - Hak van Nispen tot Pannerden, Directeur SME Advies

 

 Hak van Nispen tot Pannerden

Sociale verzorgingsstaat of een sociale samenleving?

27-07-2015 - Hak van Nispen tot Pannerden, Directeur SME Advies

 

Bart de Koning

Cursus Peuters in het Wild

18-05-2015 - Bart de Koning, Natuur is een feest

 

Hak van Nispen tot Pannerden

Samen leven in de energieke samenleving

04-05-2015 - Hak van Nispen tot Pannerden, directeur SME Advies

 

Hak van Nispen tot Pannerden

Reisleiders in Duurzaamheid

16-03-2015 - Hak van Nispen tot Pannerden, directeur SME Advies

 

Jeroen Onck

NME make-over

22-01-2015 - Jeroen Onck, Senior adviseur Utrecht Natuurlijk

 

Jan van Boeckel

Artbased environmental education

24-12-2014 - Jan van Boeckel, Adjunct and Program Director in Design Theory at Iceland Academy of the Arts

 

Vivian Siebering

Bomen groeien níet tot in de hemel

14-11-2014 - Vivian Siebering, Eigenaar ViSie Training & Advies

 

Linda IJmker

Laatste dag UNESCO Conferentie

12-11-2014 - Linda IJmker, Manager GroenGelinkt

 

Linda IJmker

Shaping the future we want

11-11-2014 - Linda IJmker, Manager GroenGelinkt

 

Linda IJmker

GroenGelinkt in het Japans

09-11-2014 - Linda IJmker, Manager GroenGelinkt

 

Jeroen Onck

Natuur biedt leerzame perspectieven. NME omarmt “Leren van de natuur”

20-08-2014 - Jeroen Onck, Senior consulent natuur, milieu en duurzaamheid bij Gemeente Utrecht

 

Petra Jansen, Farasha Educatief

Een andere blik op een betere wereld

14-07-2014 - Petra Jansen, Farasha Educatief , Petra Jansen werkt bij Veldwerk Nederland, geeft les op de Marnix Academie en heeft een eigen bedrijfje Farasha Educatief. www.farasha-educatief.org

 

Chantal Overgaauw

Regels frustreren vergroening buitenruimte

03-07-2014 - Chantal Overgaauw, Woordlicht, communiceert over natuur en NME, traint docenten/pedagogisch medewerkers en neemt kinderen mee naar buiten.

 

Hak van Nispen

Meestribbelaars

16-06-2014 - Hak van Nispen, Directeur SME Advies

 

Arjen Wals

Education and citizen science

24-05-2014 - Arjen Wals, Professor of Social Learning and Sustainable Development

 

A.A. Mabelis (Bram)

Vrije tijdsbesteding van kinderen

24-04-2014 - A.A. Mabelis (Bram), Externe medewerker, Alterra Wageningen UR

 

Chantal Overgaauw, Woordlicht

Regen

12-02-2014 - Chantal Overgaauw, Woordlicht, communiceert over natuur en NME, traint docenten/pedagogisch medewerkers en neemt kinderen mee naar buiten.

 

Jeroen Onck

Nieuwjaarsfabel

06-01-2014 - Jeroen Onck, Senior consulent natuur, milieu en duurzaamheid bij Gemeente Utrecht

 

Jeroen Onck

De ongemakkelijke nuance

17-11-2013 - Jeroen Onck, Senior consulent natuur, milieu en duurzaamheid bij Gemeente Utrecht

 

 Hak van Nispen tot Pannerden

Scholen zijn rampzalig!

24-10-2013 - Hak van Nispen tot Pannerden, Directeur SME Advies

 

Hak van Nispen tot Pannerden

Eerste dinsdag van september is nieuwe Prinsjesdag

02-09-2013 - Hak van Nispen tot Pannerden, Directeur SME Advies

 

Arjen Wals

Why sustainability cannot and should not be taught: a call for reflexivity, transformation and deep learning in turbulent times

04-03-2013 - Arjen Wals, Professor of Social Learning and Sustainable Development

 

Arjen Wals

Fifty Shades of Green – why the Green Economy cannot be business as usual and ESD cannot be education as usual…

01-11-2012 - Arjen Wals, Professor of Social Learning and Sustainable Development

 

Arjen Wals

Action Research & Community Problem Solving and The Acoustics of Social Learning

21-09-2012 - Arjen Wals, Professor of Social Learning and Sustainable Development

 

Jeroen Onck

Nestwarmte, duurzame bron van energie?

29-06-2012 - Jeroen Onck,

 

NMEpodium is een samenwerkingsverband van IVN, GDO, Veldwerk Nederland, SMEAdvies en VVM Sectie NME en is financieel mogelijk door het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie.