Doel van het curriculumvoorstel

SLO (Nationaal Expertisecentrum Leerplanontwikkeling) heeft in de loop van 2010 het Curriculumvoorstel Watereducatie ontwikkeld in opdracht van de Stuurgroep Watereducatie . Dit leerplan is een uitwerking van de doelstellingen van de Stuurgroep Watereducatie gecombineerd met de bestaande kerndoelen voor het primair en voortgezet onderwijs. Het biedt een verheldering van het domein watereducatie zonder dat daarbij sprake is van een verplichtend karakter. Met het Curriculumvoorstel wil deze landelijke stuurgroep ontwikkelaars en aanbieders van lesmaterialen inspireren en inzicht geven in aspecten van het thema water die belangrijke zijn voor het primair en voortgezet onderwijs. Zo kan het Curriculumvoorstel Watereducatie als richtlijn worden gebruikt bij het uitwerken van regionale arrangementen rond het thema water of bij selecteren, ordenen en aanpassen van lesmaterialen. Het kan ook worden benut door bijvoorbeeld NME centra die willen bepalen hoe zij watereducatie het beste aanbieden richting scholen.

Waterbewustzijn

Het leerplan laat zien waarom niet alleen waterbegrip maar ook waterbewustzijn en het beroepsperspectief zo belangrijk zijn voor het onderwijs (zie kader 1). Water is immers de bron van het leven en wij mensen hebben een enorme invloed én verantwoordelijkheid in het behouden en beschermen van deze basisbehoefte voor planten, dieren en mensen. Zeker in een delta als Nederland is water op tal van manieren met ons leven verweven. Met dit leerplan willen we dit besef vergroten en leerlingen in aanraking brengen met maatschappelijke dilemma’s rond het thema water waar we in Nederland en ook daarbuiten mee te maken hebben. In het leerplan is aandacht voor het opdoen van kennis, het doen van onderzoek en reflectie op eigen opvattingen en gedrag.

Kader 1. Waterbewustzijn

Uit het Curriculumvoorstel Watereducatie

We willen bereiken dat de leerling:

Water & leven

1. water ziet als de oerbron van het leven;

2. beseft dat schoon water van belang is voor het leven van mens, dier en plant;

3. waardering heeft voor het leven in, op en aan het water;

4. in het eigen gedrag streeft naar behoud van schoon water.

Watervoorziening & gebruik

5. ‘kwalitatief goed’, ‘voldoende water’ en ‘goede sanitatie’ ziet als een recht voor iedereen;

6. in zijn watergebruik rekening houdt met de schaarste ervan;

7. water ziet als een onderdeel van onze cultuur en manier van leven.

Waterveiligheid & bescherming

8. zich bewust is van het belang van het leven in een delta, de kwetsbaarheid van deze situatie en het belang van veiligheid daarbij, maar ook de kansen die deze omstandigheid biedt;

9. bescherming tegen water elders in de wereld als belangrijk recht ziet.

Beroepsperspectief

Voor veel partijen in de watersector is niet alleen het belang van waterbewustzijn een reden om te investeren in watereducatie. Ook de zorg om op termijn voldoende geschoold personeel te kunnen vinden, is een reden. Het Curriculumvoorstel laat zien dat onderwijs daar een belangrijke rol in kan spelen. Door kennismaking met verschillende waterberoepen, krijgen leerlingen zicht op de vele interessante en gevarieerde arbeidsmogelijkheden die in relatie tot water denkbaar zijn.

Wateronderwerpen

De verschillende wateronderwerpen die in het leerplan aan de orde komen zijn onderverdeeld in drie domeinen: ‘Water & leven’, ‘Watervoorziening & gebruik’ en ‘Waterveiligheid & bescherming’. Samen dekken deze domeinen de meeste onderwerpen binnen het thema water (zie kader 2).

Kader 2. Onderwerpen

Uit het Curriculumvoorstel Watereducatie

De volgende wateronderwerpen zijn relevant:

Water & leven

1. de afhankelijkheid van mens, dier en plant van water;

2. levende organismen in, op en langs het water;

3. het belang van de waterkringloop voor ecosystemen;

4. fysische of chemische eigenschappen van water;

5. effecten van waterverontreiniging;

6. de functie van water in levende organismen waaronder de mens;

7. het belang van water in de vorming van landschappen;

8. voorbeelden van beroepen binnen het domein Water & leven.

Watervoorziening & gebruik

9. waterwinning en -afvoer en de rol van waterleidingsbedrijven en waterschappen;

10. watergebruik door landbouw, industrie en huishoudens;

11. het belang van water bij vrijetijdsbesteding;

12. de historie van waterwinning en afvoer in Nederland;

13. het ontstaan en voorkomen van watertekorten wereldwijd en de gevolgen van watertekorten;

14. verspilling van water;

15. voorbeelden van beroepen in de watervoorziening.

Waterveiligheid & bescherming

16. de strijd tegen het water in het verleden: droogmakerijen, polders, watersnoden, waterschappen, deltawerken;

17. nieuw en innovatief beleid voor waterveiligheid zoals ‘Ruimte voor de rivier’ en aanpassingen in de ruimtelijke ordening;

18. de strijd tegen het water in cultuuruitingen;

19. het belang van snel handelen van burgers en instanties bij watersnood;

20. (problemen met) de strijd tegen het water elders op de wereld;

21. klimaatverandering, zeespiegelstijging en de noodzaak tot nieuw beleid;

22. voorbeelden van beroepen in de waterveiligheid en -bescherming.

Checklist

Het curriculumvoorstel zelf is een fors document. Het integrale curriculumvoorstel is te downloaden van www.watereducatie.nl en www.slo.nl. Naast het curriculumvoorstel is er een korte checklist gemaakt voor mensen die lessenseries samenstellen en ontwikkelen en docenten die een leermiddel willen evalueren of beoordelen. De checklist biedt een overzicht van relevante waterthema’s en aspecten waar een goed leermiddel aan moet voldoen, zoals aansluiting bij het curriculum, gebruiksvriendelijkheid en didactische aandachtspunten. Met de checklist kun je nagaan of een product inhoudelijk aansluit bij het leerplan Water en praktisch toepasbaar is in de klas. SLO en SME Advies hebben op basis van deze checklist vier lesmethodes en vier lespakketten geanalyseerd. De resultaten daarvan zijn opgenomen in het rapport "Leermiddelenanalyse watereducatie".